Kernwaarden verbinden!

De 8 dingen die je wil weten over kernwaarden

Kernwaarden helpen je bespreken wat jullie belangrijk vinden en hoe dat zichtbaar wordt in het werk. Deze acht inzichten helpen je waarden te herkennen, keuzes te maken en afspraken te vertalen naar de dagelijkse praktijk.

1. Kernwaarden helpen mensen bepalen of ze bij je organisatie passen

Klanten en medewerkers willen weten wat ze van je organisatie kunnen verwachten. Met concrete voorbeelden van jullie kernwaarden geef je hun zicht op de manier waarop jullie werken. Dat helpt hen beoordelen of die werkwijze aansluit bij hun verwachtingen.

Maak tijdens een kennismaking bijvoorbeeld duidelijk hoe jullie omgaan met fouten, werkdruk of een lastige klantvraag. Laat medewerkers vertellen wat zij daarin ervaren. Hoe beter het beeld vooraf overeenkomt met de dagelijkse praktijk, hoe duidelijker de basis voor samenwerking.

2. Kernwaarden helpen richting geven aan je organisatie

In iedere organisatie zijn waarden zichtbaar in gewoonten, besluiten en samenwerking. Teams kunnen daarin verschillende accenten leggen. Sommige patronen ondersteunen de koers van de organisatie; andere vragen aandacht wanneer de doelen of omstandigheden veranderen.

Een gedeelde keuze voor kernwaarden helpt om die patronen te bespreken. Welke werkwijzen wil je behouden? Wat wil je versterken? En waar is meer evenwicht nodig? Verbind die keuzes aan concrete afspraken over het werk en aan het voorbeeldgedrag van leidinggevenden.

3. Kernwaarden krijgen betekenis in de keuzes die je maakt

Kernwaarden bieden houvast bij keuzes waarin belangen botsen. Wat doe je bijvoorbeeld wanneer een klant om een snellere levering vraagt, terwijl je team al overbelast is? Klantgerichtheid helpt je de behoefte te begrijpen. Zorgvuldigheid en betrokkenheid helpen je afwegen wat je verantwoord kunt beloven. Door zulke situaties samen te bespreken, maak je concreet hoe jullie willen werken.

Ook onderzoek naar organisatiecultuur onderstreept het belang van dagelijks gedrag. Guiso, Sapienza en Zingales vonden dat betere bedrijfsprestaties samenhingen met de mate waarin medewerkers hun leidinggevenden als betrouwbaar en ethisch ervoeren. Voor de waarden die bedrijven zelf uitdroegen, vonden zij geen vergelijkbaar verband. Dit onderzoek toont een samenhang; het levert geen vast winstpercentage op dat je met kernwaarden kunt behalen.

Maak daarom per kernwaarde duidelijk welk gedrag erbij hoort. Bespreek wat je van elkaar verwacht, hoe leidinggevenden het voorbeeld geven en hoe je handelt wanneer een waarde onder druk komt te staan. Zo worden kernwaarden bruikbaar bij klantafspraken, samenwerking en het beoordelen van resultaten.

Bron: Guiso, Sapienza en Zingales, The Value of Corporate Culture (2013; gepubliceerd in 2015).

4. Kernwaarden maken je prioriteiten zichtbaar

Een bruikbare set kernwaarden laat zien waar je als organisatie voor kiest. Bij spanning tussen snelheid en zorgvuldigheid, of tussen maatwerk en voorspelbaarheid, helpen die waarden het gesprek over prioriteiten te voeren.

Begin met een beperkt aantal waarden dat je goed kunt uitleggen en toepassen. Geef bij elke waarde een voorbeeld van een besluit dat erbij past en een grens die je wilt bewaken. Zo krijgt je profiel inhoud en weten mensen waarop ze je kunnen aanspreken.

5. Dezelfde kernwaarde kan per organisatie anders uitpakken

Veel organisaties gebruiken woorden als klantgerichtheid, betrouwbaarheid en betrokkenheid. De betekenis krijgt vorm in het werk: klantgerichtheid bij een zorgteam stelt andere vragen dan bij een logistieke dienstverlener.

Op deze website vind je onder meer de onderstaande tien uitgewerkte waarden. De lijst is een selectie om te verkennen; de volgorde geeft geen landelijke rangschikking weer.

Bekijk per waarde de voorbeelden, mogelijke valkuilen en verschillen met verwante waarden. Bespreek vervolgens wat je in je eigen organisatie herkent.

6. Maak duidelijk welk gedrag bij een kernwaarde hoort

Een woord als respect of professionaliteit kan verschillende verwachtingen oproepen. Vraag daarom welk gedrag collega’s ermee bedoelen en in welke situaties zij dat gedrag herkennen.

Bespreek een concreet moment waarop de waarde zichtbaar was, een situatie waarin zij ontbrak en een voorbeeld waarin zij doorschoot. Zo ontstaat een gedeeld beeld van wat de waarde in jullie werk betekent.

7. Verbind aanwezige waarden met de gewenste ontwikkeling

Begin bij de organisatie zoals die nu is. Welke waarden herkennen medewerkers in dagelijkse besluiten en gewoonten? Verzamel voorbeelden vanuit verschillende teams en functies, zodat ook verschillen zichtbaar worden.

Bespreek daarna welke waarden je wilt behouden en welke meer aandacht nodig hebben voor jullie toekomstplannen. Een waarde die je wilt ontwikkelen vraagt om passende afspraken, ruimte om te oefenen en zichtbaar voorbeeldgedrag. Maak duidelijk wat al kenmerkend is en waar jullie nog naartoe werken.

8. Maak kernwaarden onderdeel van het dagelijkse werk

Vertaal iedere kernwaarde naar afspraken over gedrag, samenwerking en besluitvorming. Bij betrouwbaarheid kun je bijvoorbeeld afspreken dat je tijdig meldt wanneer een toezegging in gevaar komt en samen een nieuwe afspraak maakt.

Gebruik zulke afspraken in teamoverleg, bij het inwerken van collega’s en bij het bespreken van resultaten. Vraag regelmatig welke afspraken helpen en waar ze bijstelling nodig hebben. Zo blijven kernwaarden verbonden met de praktijk.